ความเป็นมาห้องสมุดอาศรมวงศ์สนิท

     ห้องสมุดอาศรมวงศ์สนิท (ADS Library) เป็นหน่วยงานที่ก่อตั้งขึ้นโดยมูลนิธิเสฐียรโกเศศ-นาคะประทีป ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๓๕ โดยเมื่อแรกก่อตั้งอาจารย์สุลักษณ์ ศิวรักษ์ ประธานมูลนิธิได้มอบหนังสือในห้องสมุดส่วนตัวมากกว่า ๘,๐๐๐ เล่ม ให้แก่ห้องสมุด อันรวมถึงหนังสือชุดงานศพหายากที่อาจารย์เก็บสะสมมาเป็นเวลานาน

     "ในปี พ.ศ. ๒๕๓๕ มูลนิธิไฮริชเบิล ประเทศเยอรมัน ได้สนับสนุนเงินก่อสร้างตัวอาคารของหอสมุดวรรณาคารแห่งนี้ ซึ่งมีนายอำพล กีรติบำรุงพงศ์ จากบริษัทแปลนอาคิเทคเป็นผู้ออกแบบให้ ในส่วนของสาธารณูปโภคอื่น ๆ เช่น ระบบไฟฟ้า ตลอดจนชั้นวางหนังสือนั้นได้รับการสมทบทุนจากผู้มีอุปการคุณบางท่าน เช่น ด้านหนังสือนั้น อาจารย์กรุณา กุศลาสัย และอาจารย์ อีกบางท่านได้มีเมตตาบริจาคหนังสือส่วนตัวส่วนตัวของท่านไว้เป็นเบื้องต้น..วรรณาคารหลังนี้ถือได้ว่า เป็นอาคาร แห่งวรรณะ ซึ่งไม่ได้หมายถึงสีสันหรือการแบ่งชนชั้น หากบ่งตรงถึงวรรณกรรม วรรณคดี วรรณศิลป์ และวรรณศาสตร์ต่าง ๆ นับเป็นหอสมุดอย่างใหม่ ที่นำเอาแนวคิด หอไตรกลางน้ำ ในวัดแบบโบราณ มาประยุกต์ให้สมสมัย วรรณาคารนี้จะเป็นแหล่งรวมหนังสือทางเลือกของการพัฒนา และแนวความคิดทางด้านต่างๆ อาทิเช่น ศาสนธรรม นิเวศวิทยา การเมืองเขียว การศึกษาและวัฒนธรรม ซึ่งพยายามให้รวมกันเป็นองค์รวม ไม่แยกวิชาการ ออกเป็นเสี่ยง ๆ หนังสือเหล่านี้ จะเป็นเครื่องกระตุ้นความคิด สร้างแรงบันดาลใจให้ผู้อ่านมีพลัง และเห็นแนวทาง ที่จะนำพา ตนเองและสังคม ไปสู่ความ ยุติธรรม และสันติสุข"

ต่อมาไม่นานเนื่องจาก เหตุผลทางด้านภูมิอากาศร้อนชื้น ของบ้านเรา ห้องสมุดที่มีน้ำล้อมรอบ ประกอบกับฝน ที่สาดเข้ามา ในห้องสมุดได้นั้น ทำให้หอวรรณาคารที่แม้จะมีภูมิทัศน์และบรรยากาศสวยงาม เหมาะแก่การอ่านหนังสือเป็นยิ่งนัก ไม่เหมาะสม กับการเก็บหนังสืออีกต่อไป จึงได้มีการก่อสร้างอาคารห้องสมุดใหม่ขึ้น ตรงข้ามหอวรรณาคารเดิม ห้องสมุดใหม่ เป็นอาคาร แปดเหลี่ยมชั้นเดียว สองหลังติดกัน คืออาคารอังคารภวัน และอาคารสมพรภวัน ที่ให้บริการอยู่ในปัจจุบันนี้
ลักษณะเด่น

 จากเหตุผลเมื่อครั้งก่อตั้ง ห้องสมุดดังกล่าว ห้องสมุดอาศรมวงศ์สนิท จึงนับเป็นห้องสมุดเฉพาะ (Special Library) ทางด้านสังคมศาสตร์ ที่พยายามและคาดหมายว่าจะเน้นการรวบรวม และให้บริการหนังสือสำคัญ อันเกี่ยวกับการแสวงหา ทางออกใหม่ ๆ ให้กับสังคมในหลากหลายด้านให้มากที่สุด ทั้งด้านการพัฒนาที่ยั่งยืน ด้านสิ่งแวดล้อม ด้านการเมืองทางเลือก การศึกษาทางเลือก การแพทย์ทางเลือก การมีส่วนร่วมของประชาชน องค์กรชุมชน ขบวนการประชาชน ประชาสังคม สิทธิมนุษยชน สันติวิธี ด้านศาสนากับการพัฒนา ศาสนากับการเข้าใจชีวิตและสังคม

      การใช้ชีวิตอย่างสมดุลทั้งทางร่างกายและจิตใจ การเกษตรทางเลือก และอื่น ๆ อีกมากมาย อย่างไรก็ตาม ห้องสมุดยังมี หนังสือ หมวดหมู่ทั่วไปไว้ให้บริการ โดยจัดเรียงตามหมวดหมู่ดิวอี้ ๐๐๐-๙๐๐๐ จุดเด่นอีกประการหนึ่ง ของห้องสมุดคือ มีการจัดหนังสือชุดพิเศษรวบรวม ผลงานของนักคิดนักเขียนที่สำคัญของไทยไว้หลายท่าน อาทิ ชุดเสฐียรโกเศศ-นาคะประทีป ชุดอาจารย์พุทธทาสภิกขุ (และชุดธรรมโฆษ) ชุดพระธรรมปิฎก ชุดปรีดี พนมยงค์ ชุดป๋วย อึ๊งภากรณ์ ชุดกรุณา กุศลาสัย และชุดอาจารย์สุลักษณ์ ศิวรักษ์ เป็นต้น

นอกจากนี้ ห้องสมุดยังมีวารสารเก่าที่มีคุณค่ามากมาย อาทิ สังคมศาสตร์ปริทัศน์ ปาจารยสาร โลกหนังสือ ถนนหนังสือ เสขิยธรรม Seeds of Peace Resurgence Gandhi Marg เป็นต้น รวมทั้งสื่อโสตทัศน์ต่างๆ ไว้ให้บริการ เช่น เทป วีดีโอ รูปภาพ และในอนาคตจะมีเอกสารจดหมายเหตุทั้งหมดของมูลนิธิ

การนำระบบคอมพิวเตอร์มาใช้ในงานห้องสมุด

     ตลอดเวลาที่ดำเนินการห้องสมุดมา ห้องสมุดได้พยายาม ที่จะนำคอมพิวเตอร์เข้ามาช่วย อำนวยความสะดวก ในการจัดเก็บข้อมูล หนังสืออยู่เสมอ จนครั้งแรกได้นำโปรแกรม dBase เข้ามาใช้ แต่ผลปรากฏว่าสืบค้น ได้ไม่ดีนัก ต่อมาในปี ๒๕๔๔ ห้องสมุด จึงเริ่ม ติดต่อ และนำโปรแกรมห้องสมุด CDS/SSS ซึ่งพัฒนาโดยคุณสุธรรม อุมาแสงทองกุล บรรณารักษ์ประจำห้องสมุด มหาวิทยาลัยแม่โจ้ มาใช้อย่างจริงจัง โดยใช้ในงาน

     ๑. สร้างฐานข้อมูล ฐานข้อมูลหนังสือและบทความ และในอนาคตจะเริ่มนำสื่อวัสดุอื่น เช่น เทป วีดีโอ และรูปภาพ เข้ามาไว้ ในฐานเดียวกันด้วย
     ๒. สืบค้นฐานข้อมูล โดยสามารถเลือกสืบค้นได้จาก ชื่อผู้แต่ง ชื่อหนังสือ หรือหัวเรื่อง
     ๓. การยืมคืน

และกลางปี พ.ศ. ๒๕๔๖ ห้องสมุดเริ่มนำฐานข้อมูลที่จัดทำขึ้น ให้บริการสืบค้นได้ทางเครือข่ายอินเตอร์เน็ต

     บรรณารักษ์  คุณหนุ่ย - สมบัติ ทารัก
     ที่ตั้ง อาศรมวงศ์สนิท คลอง ๑๕ อ. องค์รักษ์ จ. นครนายก
     โทรศัพท์ ๐๓๗-๓๓๓๑๘๓-๔      แผนที่เดินทางไปอาศรมวงศ์สนิท

     เวลาทำการ ทั่วไป 
     จันทร์ - ศุกร์ เวลา ๐๙.๐๐-๑๗.๐๐ น.
     พิเศษ ให้บริการได้ตลอดเวลาในวันเสาร์และอาทิตย์ที่มีการ
     อบรม หรือมีการแจ้งล่วงหน้า

รายละเอียดสารสนเทศที่ให้บริการ

ตัวอย่างหมวดหมู่ที่น่าสนใจ

     กระบวนทัศน์ใหม่ / Alternative Paradigm / การพัฒนาทางเลือก
     กระบวนทัศน์ใหม่ 303
     วิจารณ์การพัฒนา 303.1
     Spiritual Alternative 303.5
     ( Engaged Buddhism / Christianity) 
     Green Alternative 303.6
     ชุมชน / การพัฒนาชนบท 303.7
     NGO 303.72
     การมีส่วนร่วมของประชาชน / Grassroot 303.74
     กลุ่มคนต่างๆ ในสังคม /สิทธิมนุษยชน 305 (เช่น เด็ก สตรี แรงงาน ... ...)
     อุดมคติ / สันติภาพ / สังคมทางเลือก 306
     สันติวิธี 306.1
     คานธี 306.3
     เกษตรทางเลือก 306.5
     เทคโนโลยีทางเลือก 306.6
     ปัญหาสังคมเฉพาะเรื่อง 308 (เช่น สมัชชาคนจน เขื่อนปากมูล ท่อก๊าซ หินกรูก บ่อนอก... )
     การศึกษาทางเลือก 370.1
     Gaia / Web of Life / ข่ายใยชีวิต 570.0
     บ้านดิน 690

              * * * * * * * * * * * * 

     ชุดประเทศเพื่อนบ้าน 327
     ศาสนา จิตใจ และสุขภาพ
     ธิเบต / ดาไลลามะ 207
     การประยุกต์ศาสนาพุทธสำหรับคนรุ่นใหม่ 214.1
     ติช นัท ฮันห์ 214.2 ความตาย / การเกิดใหม่ 218
     ศาสนากับสังคม 212
     การแพทย์ทางเลือก / Macrobiotics 612
     สมุนไพร 582
     โยคะ 613