มด ได้เปรียบเทียบตัวเองเป็นเหมือนเช่น "หิ่งห้อย" ที่เรืองแสงในยามที่ทุกสิ่งมืดมิด  เฝ้ามองความเป็นไปของสรรพสิ่งอย่างเงียบสงบ เธอมีแรงศรัทธาที่จะนำพาผู้คนที่ทนทุกข์ได้หลุดพ้นจากโซ่ตรวนของกิเลสและเคราะห์กรรม และยากเห็นผู้คนในสังคน พ่อแม่ พี่น้อง ลูกหลานเป็นเช่น หิ่งห้อย  ที่เรืองแสงร่วมกันบนหนทางแห่งธรรม คราเมื่อพระอาทิตย์ส่องแสงพราว   หิ่งห้อยน้อยก็จากลาไป

มด ได้แสดงความคิดที่มาจากหัวใจและจากเสียงเรียกร้องของคนจน อีกทั้งวีรชนนิรนามทั้งหลาย ที่เป็นผู้อุทิศทำงานเพื่อคนยากจน เพื่อความเป็นธรรมในสังคม  เธอคิดว่าความยากจนไม่ใช่สิ่งน่ารังเกียจ ถ้าเป็นเพียงความยากจนทางด้านวัตถุ หรือว่าไร้ชื่อเสียงเกียรติยศต่าง ๆ เพราะแท้จริงแล้วความยากจนนั้นเองที่ก่อให้เกิดความเรียบง่าย ความสมถะ และลึก ๆ แล้วมีความสุข

"ในยุคสังคมปัจจุบัน เราวัดค่ากันที่เงิน แม้กระทั่งราคาของความเป็นคนก็วัดกันที่เงิน แต่ดิฉันอยากถามว่าใครเป็นผู้กำหนดอัตราค่าแลกเปลี่ยนเหล่านี้ คนจนมีส่วนร่วมไหม ถ้าคนจนมีส่วนร่วม ทำไมข้าวเปลือกถึงถูก ข้าวสารถึงแพง ทำไมค่าแรงถึงต่ำ แต่สินค้าสำเร็จรูปถึงได้มีราคาแพง เพราะว่าคนยากจนซึ่งเป็นผู้ผลิตสิ่งเหล่านี้ ไม่ได้มีโอกาสกำหนดมูลค่าของสิ่งของที่มีอยู่ในสังคมปัจจุบันนี้ เขาถูกเอาเปรียบพอสมควร เพราะฉะนั้น ดิฉันคิดว่าความยากจนเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นจากเวรกรรม แต่เกิดจากความไม่เป็นธรรม"

"ดิฉันคิดว่าสังคมจะอยู่อย่างมีความสุข ด้วยการที่เราพยายามช่วยเหลือคนจนเหล่านี้ ไม่ด้วยทางใดก็ทางหนึ่ง  เราจำเป็นต้องตอบแทนพวกเขา ในขณะที่เราไม่ต้องปลูกข้าว ถ้าเราไม่ช่วยชาวนา ลูกหลานของเราในอนาคตอาจจะไม่มีข้าวกิน ในขณะที่เราไม่ต้องทอผ้า เราก็ต้องช่วยคนงาน เพราะว่าคนงานคือคนที่จะผลิต ทอผ้าให้เรา"

แม่สมปอง  เวียงจันทร์  ชาวบ้านปากมูน ได้พูดถึง มด ไว้อย่างน่าสนใจว่า  "เมื่อปี 2532-2533 มดได้มาสอนให้ชาวบ้านรู้จักสิทธิของตัวเอง รู้จักหน้าที่ที่ต้องปกป้องดูแลทรัพยากรธรรมชาติ สอนให้เรารู้จักลุกขึ้นสู้  มดทำให้แม่ ๆ รู้ว่าประชาชนเป็นเจ้าของประเทศ  เจ้าของทรัพยากรธรรมชาติ  มดสู้เพื่อชาวบ้านอย่างชนิดที่ว่าไม่กลัวเลย เราก็เลยไม่กลัวตามไปด้วย  มดเข้มแข็งทั้งภายนอกและภายใน เข้มแข็งแต่อ่อนโยน  มดเป็นผู้หญิงและจะกระตุ้นให้ผู้หญิงลุกขึ้นมาสู้ตลอด  สำหรับมดแล้วขอให้ชาวบ้านลุกขึ้นมาสู้ มดไม่ได้มานำชาวบ้าน แต่มาปลุกให้ชาวบ้านรู้จักลุกขึ้นมาสู้ด้วยตัวเอง ซึ่งวันนี้ชาวบ้านเข้มแข็งขึ้นมาก มีผู้นำใหม่ ๆ เกิดและเติบโตขึ้น"

เราจะเห็นได้ว่าสิ่งที่ มด ได้ทำให้กับคนยากจนและผู้ถูกรังแกบนผืนแผ่นดิน         สมดังคำกวีของ เนาวรัตน์  พงษ์ไพบูลย์ ที่มอบมงกุฎเกียรตยศ แก่ มด วนิดา  ดังมีใจความตอนหนึ่งว่า ....

"เธอคืวีรสตรีของคนสู้                       หยัดอยู่ทระนงทรงนุสรณ์

มีมงกุฎดอกหญ้า เป็นอาภรณ์           มาดมั่นนิรนดรไม่คลอนแคลน

วันนี้ไม่มีมดของคนยาก                     แต่มดฝากมดสู้ไว้หมื่นแสน

เธอคือดินก้อนเดียวในดินแดน  แต่จะหนักและจะแน่นเต็มแผ่นดิน"

มดจากพวกเราไปจะครบรอบ 50 วันในเดือนมกราคมนี้     ซึ่งทางมูลนิธิเสฐียรโกเศศ-นาคะประทีป ร่วมกับองค์กรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ได้ร่วมกันจัดกิจกรรมเพื่อรำลึกถึงชีวิตและงานที่มีคุณค่าของเธอ โดยมี สมบูรณ์  จึงเปรมปรีดิ์ ผู้จัดการมูลนิธิเสฐียรโกเศศ-นาคะประทีป ได้อธิบายถึงรายละเอียดการจัดงานครั้งนี้ว่า

"เรามองว่าคนในสังคมและนักกิจกรรมที่ทำงานทางสังคมรุ่นหลัง จะหันมาสนใจและเหลียวมองปัญหาของคนจนในสังคมกันอย่างเป็นจริงเป็นจัง โดยใช้การทำงานของพี่มดเป็นตัวจุดประกาย เป็นจุดเริ่มต้นของการสนใจคนทุกข์ยากบนผืนแผ่นดิน  ร่วมกันสร้างความเป็นธรรมให้เกิดในสังคม และช่วยกันเปลี่ยนสังคมให้มีความเท่าเทียมอย่างแท้จริง ซึ่งพี่มดจะเป็นแบบอย่างที่ควรสานต่อที่ดียิ่ง เราจึงร่วมกันจัดให้มีการพูดคุย ชวนกันคิด ชวนกันสานต่อ ในหัวข้อ  สานตำนานนักสู้เพื่อคนจน   บทเรียน  ความหวัง  ก้าวต่อไปของขบวนการคนจน    โดยมีวิทยากรที่น่าสนใจคือ พระไพศาล  วิสาโล  อดีตปัญญาชนรุ่นใหม่ของสังคม ที่ละชีวิตฆราวาสตั้งแต่วัยหนุ่ม มุ่งสู่ชีวิตนักบวช เป็นเวลา 21 พรรษาแล้ว และเป็นพระอนุรักษ์ ที่เชื่อมความคิดกับสังคมมาตลอด  และเราจะได้เห็นมุมมองของเพื่อนนักสู้เพื่อความเป็นธรรมในสังคมของวนิดาเช่น พ่อสมเกียรติ พ้นภัย และนันทโชติ ชัยรัตน์ พี่น้องจากสมัชชาคนจน จินตนา  แก้วขาว   กรณ์อุมา  พงษ์น้อย จากบ่อนอกและบ้านกรูด  รวมทั้งนักวิชาการที่ไม่เคยทอดทิ้งและเคียงข้างคนจนมาตลอดอย่าง อาจารย์บัณฑร  อ่อนดำ ซึ่งมี ชาญวิทย์  อร่ามฤทธิ์  พี่ชายทางสังคมของวนิดาและเป็นผู้ที่ให้ความสำคัญกับคนยากจนในสังคมมาตลอดชีวิตการทำงาน เป็นผู้ดำเนินรายการ  ทั้งนี้หลังจบรายการเสวนา ส.ศิวรักษ์ ปัญญาชนสยาม  จะมากล่าวปัจฉิมกถาปิดท้ายอีกด้วย"

คุณค่าของเธอจะทำให้กับคนรุ่นหลังได้เหลียวมอง และควรจะร่วมกันสานต่อปณิธานของเธอในการเรียกร้องความเป็นธรรมให้เกิดในสังคมให้เป็นจริงในสังคมได้อย่างไร? ขอเชิญทุกท่านร่วมกันค้นหาคำตอบว่า "ทำไมต้องช่วยคนจน?"  ใน งานครบรอบ 50 วัน แห่งการจากไปของ มด วนิดา ตันติวิทยาพิทักษ์  จะมีขึ้นในวันพฤหัสบดีที่ 24 มกราคม 2551   เวลา 13.30-16.30 น.   ณ ป๋วย-เสวนาคาร  อาคารพุทธมามกะชั้น 2 โรงเรียนวัดปทุม-คงคา ถนนทรงวาด  เขตสัมพันธวงศ์  กรุงเทพฯ  สอบถามรายละเอียดได้ที่ 084-113-8686/02-4389331-2 หรือที่ http://www.semsikkha.org/

ชีวิตของ มด ที่เกิดมาเพื่อคนอื่นได้จบสิ้นลงแล้ว ภาระหน้าที่ต่อสังคมและผู้คนยากไร้บนผืนแผ่นดินที่เธอแบกรับมาตลอดชีวิตก็ได้จบสิ้นตาม แต่สังคมข้างหน้าจะเป็นอย่างไร  คงต้องเป็นหน้าที่ของคนรุ่นต่อไปที่จะสานต่อ  แม้ว่าแผ่นดินนี้ยังต้องการคนอย่าง วนิดา  ตันติวิทยาพิทักษ์  อยู่มากก็ตาม.

สิริวรรณ  ศรีเพ็ญจันทร์