นิตยสารปาจารยสารปาจารยสาร ฉบับมกราคม-กุมภาพันธ์ 2551
|| สม้ครสมาชิกปาจารยสาร || บอร์ดชาวปาจารยสาร ||

"พวกเขาไม่เข้าใจว่า บางทีการใช้อำนาจมาก
จะเท่ากับมีอำนาจน้อยและการใช้อำนาจแต่น้อย
กลับแสดงอำนาจได้มากกว่า "

ดร.เสกสรรค์ ประเสริฐกุล
ปาฐกถานำการประชุมวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์แห่งชาติ
ครั้งที่ ๘
๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๐

คุยกันบ้าง

คือความเปลี่ยนแปลง....

นับตั้งแต่การต่อสู้ในแนวทางอหิงสาอย่างมหาตมะคานธี การประท้วงแบบไร้ตัวแทนเมื่อครั้งการประชุม WTO ที่ซีแอตเติล              ปรากฏการณ์ต้านรัฐประหารแบบต่างคนต่างมาที่หน้าสยามพารากอนในไทย ฯลฯ ปรากฏการณ์ตอบโต้กับอำนาจขนาดใหญ่เหล่านี้ ล้วนน่าสนใจและชวนให้ศึกษา ทว่าหลายคนกลับยังคงเรียกว่ามันเป็น "กรณีพิเศษ" ในเมื่ออินเดียไม่ใช่ไทย   การประท้วงที่ซีแอตเติล เป็นเพียงตำนาน  และการรวมตัวของคนที่ไม่รู้จักกันในไทยก็เป็นเพียงเรื่องบังเอิญ

ความไม่คุ้นชินผนวกกับความเชื่อว่า  อำนาจมันคงจะเดินออกมาโบยตีเราให้เห็นเป็นตัวเป็นตน  จึงทำให้หลายครั้ง เราไม่อาจรู้สึกถึง การกดทับครอบงำที่กำลัง"ลงมือ"กับเรา หรือการคิดว่าอำนาจคือเรื่องที่คนหนึ่งต้องขึ้นต่ออีกคนหนึ่งอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงก็อาจทำให้เราไม่เคยสอบทานว่า... หรือภาวะกดทับนั้น แท้จริงเป็นเราที่กระทำกับตัวเอง

หลายเรื่องเล็กน้อยในชีวิตประจำวัน นับตั้งแต่การตรวจสอบถ้อยคำจากพจนานุกรม การซื้อยาตามใบสั่งแพทย์ การชะลอรถที่      สี่แยกเพราะเห็นตำรวจจราจร การแนะนำตัวกับผู้อื่นด้วยประวัติผลงานอันยาวเหยียด การอ้างอิงคำอธิบายจากนักวิชาการมีชื่อ ฯลฯ            เหล่านี้ล้วนแฝงฝังไว้ด้วยความพินอบพิเทา การยอมรับเชื่อฟัง ความต้องการแหล่งอ้างอิงสร้างตัวตน การไม่ปรารถนาเป็นผู้แปลกแยก... ต่างล้วนเป็นกลไกที่เป็นไปเอง อย่างที่ไม่มีใครต้องเอาปืนมาจ่อขมับข้างไหนของเราทั้งนั้น

เหตุที่เราเลือก "อำนาจกับการขัดขืน" มาเป็นประเด็นพูดคุยผ่านปาจารยสารฉบับแรกของศักราช นอกจากกระแสทั้งสองนี้จะอัดแน่นอยู่ในสังคมไทยอย่างเข้มข้นต่อเนื่องมานานนับปีแล้ว ส่วนหนึ่งก็อาจเป็นเพราะ "ชื่อ" อันขลังขรึมของวารสารเล่มนี้    ได้ "ทำงาน" บางอย่างกับเราเข้าแล้ว 

กองสาราณียกรชุดแล้วชุดเล่าที่ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียน ได้แสดงถึงหลักไมล์ของคนผู้ทำงานกับตัวหนังสือพร้อมความมุ่งหวังอันเจิดจ้าที่จะผลักดันให้เนื้อหาภายในนั้นสร้างผลสะเทือนบางอย่างต่อสังคม แต่นั่นอาจไม่ใช่เรื่องง่ายนักในยุคสมัยที่มีนิตยสารทั้งคุณภาพและปริมาณอวดตัวอยู่บนแผงอย่างเนืองแน่นเช่นในเวลานี้ แต่มากกว่านั้น... มากกว่ผู้ลักผู้ใหญ่ให้คำปรึกษาที่รายรอบ ปาจารยสารคือวารสาร ในตำนาน   วารสารที่เคยมีอิทธิพลต่อความคิดของใครหลายคนตลอดระยะเวลาที่มันเดินทางมา...กระทั่งมาพบกับเรา    บางขณะที่กำลังครุ่นคิดเพื่อการเริ่มต้นอีกครั้งของวารสารเล่มนี้  จึงอดจะรู้สึกขึ้นมาไม่ได้ว่า...  

มันปรายตามองมาทางเราเหมือนท้าทาย  

มันส่ายหน้าให้เราราวกับจะบอกให้ยอมแพ้

และบางครั้งมันหลับตาทำเฉยกับเรา เหมือนจะบอกว่าอยากทำอะไรกับมันก็ทำ

ทว่ามีสิ่งหนึ่งที่น่าขบขัน นั่นคือทั้งหมดทั้งมวลนั้นมันไม่เคยเอ่ยคำใดกับเราเลย   เราเพียงแต่ คิด คิด กลัวและ กลัว อยู่ภายในตัวเอง...

ทั้งๆ ที่รู้ว่าอำนาจที่กำลังทำงานกับเราอย่างทายท้าอยู่นี้ จะสลายหายไปได้ก็ด้วยการลงมือทำเท่าที่เรี่ยวแรงจะมี หาใช่เพียงแต่ คิด คิด กลัว และกลัว อยู่ภายในตัวเอง...

สวัสดีปีใหม่ 

ทั้งกัลยาณมิตรที่เดินเคียงข้างกันมานานแล้ว หรือเพิ่งจะได้รู้จักกัน วันนี้เอง