วิถีทางหนึ่งซึ่งเป็นทางแก้ไขปัญหาวิกฤติการณ์โลกร้อนและวิกฤติสิ่งแวดล้อมอื่นๆ  ที่เกี่ยวเนื่องซึ่งคุณสก๊อต นำเสนอและพวกเราเองต่างก็ตระหนักเช่นนั้นตรงกันก็คือ  การต้องเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของพวกเรากันใหม่  ให้มีความใกล้ชิดและเป็นมิตรกับธรรมชาติมากขึ้น  เป็นอยู่ด้วยความตระหนักรู้อย่างลึกซึ้งถึงความเกี่ยวเนื่องสัมพันธ์โยงใยกันของระบบต่างๆ  และความเป็งองค์รวมหรือเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของระบบทั้งมวล  และคำตอบหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตก็คือ หมู่บ้านนิเวศน์  หรือ Eco - village คือการใช้ชีวิตอยู่กันเป็นชุมชน  พยายามทำการผลิตเพื่อการพึ่งตนเองในวิถีที่ยั่งยืน  เป็นมิตรกับธรรมชาติ  ฟื้นฟูสภาพนิเวศน์ของพื้นที่ที่เสื่อมโทรมให้กลับสู่สภาวะสมดุลย์  ทั้งระบบน้ำ  อาหาร  อากาศ  ดิน  และอื่นๆ 

หมู่บ้านนิเวศน์ในที่นี้  ย่อมหมายรวมถึงหมู่บ้านหรือชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมที่พวกเราคุ้นเคยกันดีในบ้านเรา  ซึ่งได้ใช้ชีวิตอยู่กันเป็นชุมชน  ทำการผลิตเพื่อการพึ่งตนเอง  สัมพันธ์กับธรรมชาติอย่างใกล้ชิดอ่อนน้อมถ่อมตน  วิถีดั้งเดิมจริงๆนั้นถือเป็นวิถีแห่งความสมดุลย์อย่างแท้จริง 

จากการพัฒนากระแสหลักที่ผ่านมาทำให้ชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม  เริ่มสูญเสียรูปแบบการใช้ชีวิตที่สัมพันธ์เกื้อกูลกับธรรมชาติแต่เดิม  และเริ่มหันไปสู่รูปแบบการใช้ชีวิตที่ทำลายธรรมชาติให้เกิดความเสื่อมเสียมากขึ้น  ฉะนั้นแล้ว  ในการนำเสนอทางออกของปัญหาวิกฤติการสิ่งแวดล้อมและนิเวศน์วิทยาในปัจจุบัน  ก็คือการสนับสนุนส่งเสริมให้ชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม  ได้รักษาหรือหวนกลับไปสู่คุณค่าในวิถีชีวิตดั้งเดิมของพวกเขา  ในขณะเดียวกัน  ก็ส่งเสริมคนอีกกลุ่มหนึ่งซึ่งส่วนใหญ่เป็นคนเมืองชนชั้นกลางที่เริ่มหันมาสนใจการใช้ชีวิตทางเลือกและสนใจในการแก้ปัญหาของระบบนิเวศน์  คนเหล่านี้เริ่มแสวงหาความรู้เกี่ยวกับการเป็นอยู่  หรือการใช้ชีวิตที่สอดคล้องเกื้อกูลกับธรรมชาติ 

การแสวงหาความรู้ทางหนึ่งของชนชั้นกลางเหล่านี้คือการเรียนรู้จากชาวบ้าน  จากชุมชนที่สะสมภูมิปัญญาเช่นนี้มามากและยังคงรักษามันเอาไว้แนบแน่นในวิถีชีวิต  กับการแสวงหาความรู้จากคอร์สอบรมต่างๆ  ที่มีความเป็นวิชาการ  หรือวิทยาศาสตร์ปนอยู่ในการปฏิบัติ  เช่นคอร์สอบรมให้การศึกษาเรื่องการออกแบบหมู่บ้านนิเวศน์ (Eco - village design education) นี้เป็นต้น และ Permaculture (หรืออาจเรียกว่าเกษตรกรรมยั่งยืน)

ซึ่งเป็นหลักสูตรของฝรั่ง  โดยเนื้อหาไม่ได้ต่างจากความรู้จากภูมิปัญญาดั้งเดิมของชาวบ้านแถบบ้านเรานัก  แต่ของเขาจะมีการอธิบายเป็นวิชาการและวิทยาศาสตร์มากกว่า  ส่วนของเราจะมีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกับมิติทางจิตวิญญาณมากกว่า 

เสร็จจากคอร์สอบรมการออกแบบหมู่บ้านนิเวศน์ที่อาศรมวงศ์สนิท  ผู้เขียนก็ชวนพ่อไปเข้าคอร์สอบรม เกษตรกรรมยั่งยืน (permaculter) ที่วัดปางเติม  อ.สะเมิง  จ.เชียงใหม่  โดยจัดโดยคุณสก๊อตกับลุงยุทธ  นักปั่นจักรยานเพื่อความฝันของเด็กและนักเกษตรกรรมทางเลือกด้วย 

ที่ชวนพ่อไปเข้าคอร์สนี้เพราะอยากให้พ่อเห็นองค์ความรู้ในแบบของฝรั่ง  และให้เห็นว่ากระแสหมู่บ้านนิเวศน์นี้เป็นกระแสที่กำลังเกิดขึ้นไปทั่ว  มีฝรั่งหันมาสนใจการใช้ชีวิตแบบดั้งเดิมของเราเยอะแยะ  อันเนื่องมาจากวิกฤติสิ่งแวดล้อมโลก  และวิกฤติชีวิตอุตสาหกรรมในเมืองใหญ่หาความสุขไม่ค่อยได้ด้วย 

ที่คอร์สอบรมนี้มีแต่ฝรั่งทั้งนั้น  ทั้งจากอเมริกา  อังกฤษ  เยอรมัน  กัมพูชา  มีคนไทยอยู่ 3 - ๔ คน 

ออกจากคอร์สอบรม permaculture ที่นั่นผู้เขียนก็ชวนพ่อไปต่อที่อำเภอแม่แตง  เพื่อไปดูชุมชนสองสามแห่งที่นั่น 

เมื่อเดินทางมาถึงแม่แตง ที่ทางแยกเขื่อนแม่งัด  ก็บอกรถมอเตอร์ไซค์รับจ้างว่าไปที่ "บ้านดิน"  บรรดามอเตอร์โซค์รับจ้างรู้จักกันดี  เพราะมีคนเดินทางไปที่นั่นกันบ่อยๆ  โดยเฉพาะชาวต่างชาติ 

มอเตอร์ไซค์รับจ้าง พาไปจนถึงทางเข้าชุมชนพันพรรณ  เป็นชุมชนทางเลือกตั้งใหม่ ๓ ปี  โดยผู้บุกเบิกคือโจน  จันได  หนุ่มใหญ่จากจังหวัดยโสธร  โดยมีเป้าหมายหลักคือการสะสมเมล็ดพันธ์พืชท้องถิ่น(ไม่เฉพาะท้องถิ่นในเมืองไทย)  เป็นธนาคารเมล็ดพันธ์  เพราะมีแนวคิดว่า  เราต้องมีความมั่นคงทางอาหาร  และความมั่นคงทางอาหารทางหนึ่งก็คือการมีเมล็ดพันธ์สะสมไว้ปลูกและไม่ให้สูญหายไป  เป็นอิสระจากการพึ่งพิงเมล็ดพันธ์จากบรษัทธุรกิจ  จึงได้ตั้งชื่อชุมชนว่าพันพรรณ

ระหว่างที่เดินเที่ยวชมชุมชนกับพี่โจ  เราก็ได้พบเห็นหนุ่มสาวชาวฝรั่งอีกสิบกว่าคนกำลังคลุกดินปั้นดินเป็นบ้านกันอยู่อย่างสนุกสนาน  พี่โจเล่าว่าเป็นนักฝึกงานจากอเมริกา  มาอยู่เกือบสามเดือนแล้ว  สัปดาห์หน้าจะถึงกำหนดกลับ  แต่พวกเขาไม่อยากกลับกัน  เพราะกำลังสนุกกับการทำงานและใช้ชีวิตคลุกดินคลุกฝุ่น  นอนบ้านดิน  กินข้าวกล้อง  เล่นน้ำหนอง  ทดลองใช้ชีวิตติดดิน  ใกล้ชิดและเกื้อกูลธรรมชาติ

ถัดจากชุมชนพันพรรณ  เดินเลยไปอีกสัก ๕ นาทีทางหลังบ้าน  ก็จะพบกับอีกชุมชนหรืออีกโครงการหนึ่ง  ชื่อโครงการปัญญา (Panya Project)  คนหนุ่มสาวชาวอเมริกันเขาบุกเบิกไว้เมื่อปีกว่าๆ  มาแล้ว  จากพื้นดินเดิมที่มีแต่ต้นมะม่วงเพราะเป็นสวนมะม่วงเดิม  ก็เริ่มมีพืชผักอาหารปลอดสารเคมีอยู่เยอะ  ไว้กินอยู่กันในชุมชน  และรองรับแขกผู้มาเยือน  ที่นี่เองพวกเขาจัดคอร์ส permaculture กันบ่อยๆ  เพื่อให้ความรู้แก่ผู้ที่สนใจจะใช้ชีวิตเกษตรกรในวิถีเกษตรกรรมยั่งยืนฟื้นฟูสภาพนิเวศทั้งดิน  น้ำ  อาหาร  อากาศ  และชีวิตคืนสู่ความสมดุลย์  นอกจากนั้นก็มีเด็กนักเรียนจากโรงเรียนนานาชาติมาออกค่ายทดลองทำบ้านดิน  กินข้าวกล้อง  เล่นน้ำหนองทำลองใช้ชีวิตติดดินกันบ่อยๆ  ด้วยเช่นกัน

พาพ่อเดินดูสวนปัญญาแล้วก็เดินเลยขึ้นไปทางเขาสูง  เพื่อไปเยี่ยมสวนอยู่สบาย  ซึ่งมีพี่กฤษ กับพี่เยาว์  หนุ่มสาวสามีภรรยาที่เพิ่งบุกเบิกที่แห่งนี้เมื่อปีที่แล้วให้การต้อนรับอย่างดี  จัดหาที่นั่งเอนหลังสบายๆ ในร้านกาแฟแสนสบายที่เพิ่งเปิดให้บริการเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา  มีตู้หนังสือเกี่ยวกับชีวิตทางเลือกและจิตวิญญาณให้เลือกอ่านทั้งภาษาไทยภาษาอังกฤษ 

เมื่ออำลาแม่แตงและสวนทั้งสาม  เราพ่อลูกก็มุ่งหน้าเข้าเชียงใหม่เพื่อหารถกลับ  ที่เชียงใหม่เราได้พบกับกลุ่มหนุ่มสาวจากประเทศโปตุเกต  ๔ คน  สะพายเป้หอบของพะรุงพะรัง  พูดคุยกันได้ความว่าพวกเขาร่วมกันฝันถึงการใช้ชีวิตในชุมชนเช่นหมู่บ้านนิเวศน์มานาน  ช่วงเวลาที่ผ่านมาหลายปีนี้เป็นช่วงของการแสวงหาความรู้เรื่องชุมชนและการเกษตรยั่งยืน  และตอนนี้กำลังมองหาพื้นๆที่จะนำความฝันและความรู้ที่ได้ศึกษาและฝึกฝนมาบ่มเพาะลงในพื้นที่จริงๆ เสียที  พวกเขายังไม่รู้ว่าจะลงหลักปักฐานกันที่ไหน  เลยยังหอบของกันพะรุงพะรังอยู่  และเชื่อว่าจะได้พบที่ที่ใช่  บ้านที่แท้จริงในเร็ววันนี้...

การเดินทางเที่ยวนี้รู้สึกอิ่มอกอิ่มใจ  ทั้งเพราะได้เดินทางกับพ่อที่ไม่ค่อยได้ใช้เวลาร่วมกันเท่าใดนัก  และเพราะได้พบเจอแต่ผู้คนที่มีจิตใจดีงาม  ผู้คนที่คิดการใช้ชีวิตที่เรียบง่าย  เป็นประโยชน์ต่อตเองและผู้อื่น  ทำให้รู้สึกเต็มเปี่ยมไปด้วยความหวังในช่วงเวลาแห่งวิกฤตการณ์เช่นนี้ 

ส่งพ่อกลับบ้านที่หนองคาย  ตัวเองกลับมาที่อาศรมวงศ์สนิท  ก็ได้พบกับหนุ่มอิตาลี  เข้ามาแนะนำตัวว่าเขาเป็นนักเขียน  ทำงานเขียนเรื่องหมู่บ้านนิเวศน์ในประเทศอิตาลี  เอาหนังสือของเขาให้ดู  แต่อ่านไม่ออกเพราะเป็นภาษาอิตาลี  แต่ดูรูปภาพแล้วก็น่าสนใจดี  เขาบอกว่าอยากจะเขียนหนังสือเรื่องหมู่บ้านนิเวศน์ในแถบเอเชีย  และถามว่าสนใจจะทำร่วมกันไหม...

มันรู้สึกตื้นตันใจ  ที่ได้เห็นความเคลื่อนไหวของปรากฎการณ์หมู่บ้านนิเวศน์กระจายอยู่ทั่ว  และเป็นแรงบันดาลใจให้อยากเขียนอยากเล่า  ให้เรื่องราวเหล่านี้แพร่หลายต่อไป

เฉพาะสมาชิกเท่านั้นที่แสดงความคิดเห็นได้
กรุณาเข้าสู่ระบบหรือสมัครสมาชิก

Powered by AkoComment 2.0!